Hoe zorg je ervoor dat duurzaamheidsambities niet op papier blijven staan, maar daadwerkelijk onderdeel worden van de dagelijkse praktijk? Het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG) werkt daar sinds begin 2025 gericht aan. Beleidsadviseur Denise Koperdraad vertelt hoe het NOG de stap maakt van aanbevelingen naar implementatie in oogheelkundige klinieken en welke lessen dat oplevert.
Na het ondertekenen van de Green Deal Duurzame Zorg in 2022 ging het NOG aan de slag met een uitvoeringsplan voor duurzame oogheelkunde. Dat resulteerde in 2025 in 25 aanbevelingen: twaalf voor het NOG zelf en dertien voor oogartsen en hun klinieken. Maar met het publiceren van aanbevelingen ben je er nog niet. Want hoe zorg je ervoor dat ze daadwerkelijk onderdeel worden van de dagelijkse praktijk?
Niet alleen informeren, maar de kliniek in
“We moeten echt in de klinieken komen”, was volgens Denise het uitgangspunt. Alleen vanuit de vereniging informatie verspreiden, biedt nog geen garantie dat veranderingen in de praktijk worden opgepakt.
Daarom koos het NOG voor een aanpak in vier fases. Klinieken worden eerst gevraagd een aanspreekpunt duurzaamheid aan te stellen. Deze aanspreekpunten brengen vervolgens via een enquête in kaart waar hun kliniek staat met de dertien aanbevelingen. Daarna bespreken zij binnen hun eigen vakgroep met welke drie aanbevelingen ze aan de slag willen. Zo kan iedere kliniek kiezen welke prioriteiten passen bij de eigen situatie.
Die aanpak levert resultaat op. Inmiddels heeft zo’n 83% van alle oogheelkundige klinieken een aanspreekpunt duurzaamheid aangesteld. Ook heeft de helft van de klinieken bepaald met welke aanbevelingen zij concreet aan de slag willen.
Maak verduurzaming zo praktisch mogelijk
Een aanbeveling kiezen is nog niet hetzelfde als deze uitvoeren. Daarom ontwikkelde het NOG voor de dertien aanbevelingen korte infosheets met praktische tips. Denise noemt als voorbeeld de oogdruppels. Naast kleine eenmalige oogdruppelverpakkingen zijn er multidosisflacons die langer gebruikt kunnen worden. Het NOG maakte een overzicht van de multidosis-varianten van veelgebruikte glaucoommedicatie, zodat oogartsen die informatie niet zelf bij elkaar hoeven te zoeken.
Ook tijdens de implementatie blijft ondersteuning beschikbaar. De dertien aanbevelingen zijn verdeeld over bestuursleden van de commissie Duurzaamheid. Zij zijn beschikbaar als de klinieken vragen hebben over de implementatie.
Aandacht vasthouden blijft een uitdaging
Daarmee is de implementatie niet vanzelfsprekend afgerond. Een belangrijke uitdaging is volgens Denise om de aanspreekpunten duurzaamheid gemotiveerd te houden.
In de dagelijkse praktijk hebben zorgprofessionals veel verschillende prioriteiten en staat duurzaamheid niet altijd bovenaan de lijst.
Juist daarom blijft de commissie Duurzaamheid zoeken naar manieren om verduurzaming onder de aandacht te houden. Zo zal aankomend NOG-congres in het teken staan van duurzaamheid, met een keynote speaker over duurzaamheid en staat er een ludieke duurzaamheidsquiz gepland.
Tegelijkertijd kijkt het NOG naar wat er in een volgende fase nodig is. Er zijn inmiddels veel hulpmiddelen en documenten ontwikkeld. Nu wil de commissie ook nadrukkelijker uit de klinieken ophalen waar zij in de praktijk tegenaan lopen. Waarom lukt een bepaalde verandering bijvoorbeeld niet? En kan het helpen als het NOG namens klinieken met fabrikanten in gesprek gaat?
Zo verschuift de aandacht steeds meer van alleen vertellen wat klinieken kunnen doen, naar samen onderzoeken wat nodig is om verduurzaming verder te brengen.
De aanpak van het NOG laat daarmee zien dat implementatie meer vraagt dan goede aanbevelingen alleen. Door klinieken actief te betrekken, hen zelf prioriteiten te laten stellen, praktische hulpmiddelen aan te bieden en ondersteuning te blijven bieden, krijgt verduurzaming concreet vorm in de dagelijkse praktijk.
Zelf aan de slag?
Het NOG heeft verschillende hulpmiddelen ontwikkeld rondom duurzame oogheelkunde. Naast het uitvoeringsplan is er een blauwdruk gemaakt waarin stap voor stap wordt uitgelegd hoe een uitvoeringsplan kan worden ontwikkeld.
Die blauwdruk is juist bedoeld om ook andere wetenschappelijke verenigingen te laten profiteren van de opgedane ervaringen.
Daarnaast zijn er best practices en praktische infosheets beschikbaar. Eind 2026 wordt er een implementatieplan gepubliceerd waarin onder andere de implementatie via de aanspreekpunten uitgebreid beschreven staat.
- Bekijk de documenten, actuele voortgang en hulpmiddelen in de Toolkit Duurzame oogheelkunde op de website van het NOG: https://www.oogheelkunde.org/kennismiddelen/toolkit-de-groene-ok/